ژاپن و کره همان دوازده حیوان چینی را دارند، اما هیچکدام دستنخورده نگهش نداشتهاند. ژاپن سال حیوان را اول ژانویه عوض میکند و کره هنوز با سولال قمری؛ پس اگر اوایل سال به دنیا آمده باشید، در توکیو یک حیوان دارید و در سئول حیوان قبلی. تاریخ تولدتان را بدهید تا هر دو را ببینید.
نویسهٔ 羊 در چینی هم بز است هم گوسفند، و منابعِ چینی بیشتر بز میخوانندش؛ ژاپنی و کرهای هر دو گوسفند میخوانند.
ژاپنی این خانه را ساده «توری» یعنی پرنده میخواند، نه خروس؛ در چین و کره صریحاً خروس است.
بزرگترین اختلافِ فهرستِ ژاپنی با چینی: 亥 در چین و کره خوکِ اهلی است و در ژاپن گرازِ وحشی.
干支 · eto · ژاپن
ژاپنیها به کلِ این دستگاه «اِتو» میگویند، و این نام از دلِ خودِ ساقهها بیرون آمده است. هر ساقه در ژاپنی یک عنصر است بهاضافهٔ یکی از دو واژهٔ え (兄، برادرِ بزرگتر) و と (弟، برادرِ کوچکتر): 甲 میشود «کینوئه» یعنی برادرِ بزرگِ چوب و 乙 میشود «کینوتو» یعنی برادرِ کوچکِ چوب. یانگ برادرِ بزرگ است و یین برادرِ کوچک. «اِتو» یعنی همان «بزرگوکوچک» — نامِ کلِ چرخه، از دو هجای یین و یانگ.
正月・立春・설날 · three new years · ژاپن و کره
ژاپن در ۱۸۷۳ تقویمِ میلادی را پذیرفت و سرِ سالِ اِتو را هم با خودش برد؛ از آن به بعد در ژاپن سالِ حیوان اولِ ژانویه عوض میشود. کره مرزِ قمری را نگه داشت و سالِ حیوان هنوز با سولال عوض میشود، همان روزی که چین هم سالِ نو دارد — یعنی جایی میانِ ۲۱ ژانویه و ۲۰ فوریه. و مرزِ سومی هم هست که هنوز در ژاپن زنده است: فالبینیِ حرفهایِ ژاپنی — کیوسِی کیگاکو و شیچو-سویمِی — سرِ سال را ریسّون میگیرد، حدودِ ۴ فوریه. پس یک ژاپنیِ متولدِ ۲۰ ژانویه ممکن است در تقویمِ خانه یک حیوان داشته باشد و در دفترِ فالبین، حیوانِ دیگری.
年男・年女 / 本命年 · toshiotoko / benmingnian · ژاپن و کره
هر دوازده سال یک بار سال به حیوانِ خودتان میرسد، و دو سنت دقیقاً برعکسِ هم دربارهٔ آن قضاوت میکنند. در چین «بنمینگنیان» سالِ بدشگونی است و مردم تمامِ سال لباسِ زیرِ سرخ میپوشند تا بلا نگیردشان. در ژاپن همان سال شما را «توشیاوتوکو» یا «توشیاونا» میکند — مرد یا زنِ سال — و این افتخار است: در جشنِ ستسوبون شما هستید که لوبیاها را میپاشید و دیوها را از خانه بیرون میکنید. یک محاسبه، دو نتیجهٔ متضاد.
丙午 · hinoeuma · ژاپن
چهلوسومین خانهٔ چرخهٔ شصتتایی، آتشِ یانگ روی اسبِ آتش: دو آتش روی هم. باورِ ژاپنیِ دورهٔ اِدو میگفت دخترانی که در این سال به دنیا بیایند سرکشاند و شوهرشان را به کشتن میدهند — باوری که ریشهاش را به داستانِ اوشیچیِ سبزیفروش میرسانند. این خرافه آنقدر زنده ماند که در ۱۹۶۶، آخرین سالِ هینوئهاوما، شمارِ تولدِ ژاپن از یک میلیون و هشتصد هزار به یک میلیون و سیصد هزار افتاد و سالِ بعد دوباره بالا رفت: افتی نزدیک به یکچهارم، در آمارِ رسمیِ یک کشورِ صنعتی، فقط به خاطرِ نامِ یک سال. سالِ بعدیاش شصت سال بعد است.
三災 · samjae · کره
کره چیزی دارد که در ژاپن نیست: هر کس بسته به حیوانش، هر دوازده سال یک بار سه سالِ پشتِ هم دورهٔ سامجه دارد. سه بلا نامِ خودشان را دارند و سه سال هم: سالِ ورود، سالِ ماندن و سالِ خروج. این سه سال دلبخواهی نیست؛ از مثلثِ سامهاپِ حیوانِ شما و خانهٔ روبهروی آن بیرون میآید. در دورهٔ سامجه سنت میگوید ازدواج نکنید، خانه نخرید و کارِ تازه شروع نکنید، و طلسمِ سامجه — تصویرِ شاهینی سهسر — را بالای در بزنید. نُه سالِ دیگر آسودهاید.
還暦 / 환갑 · kanreki / hwangap · ژاپن و کره
چرخهٔ ساقهوشاخه شصتتایی است، پس در شصتسالگی سالِ تولدتان دقیقاً برمیگردد: همان ساقه، همان شاخه، همان نام. ژاپن این را «کانرِکی» میخواند یعنی «بازگشتِ تقویم»، و رسمش این است که به جشنگیرنده کلاه و جلیقهٔ سرخ میدهند — رنگِ لباسِ نوزادان، چون تقویمِ او دوباره از اول شروع شده است. کره همین را «هوانگاپ» میخواند و تا همین چند دهه پیش بزرگترین جشنِ عمرِ یک آدم بود، چون رسیدن به شصتسالگی خودش دستاورد بود.
띠 · tti · کره
در کره حیوانِ سالِ تولد را «تی» میگویند، و پرسیدنِ «تیات چیست؟» مؤدبانهترین راهِ فهمیدنِ سنِ کسی است — چون در زبانِ کرهای پیش از دانستنِ سن نمیشود درست حرف زد. جواب دوازده حالت دارد و بقیهاش را از قیافه حدس میزنند. کره از سالِ ۱۴۰۲ رسماً سنِ بینالمللی را ملاک کرده و شمارشِ کهنِ کرهای را کنار گذاشته، اما پرسشِ «تی» سرِ جایش مانده است.
年賀状・絵馬 · nengajō / ema · ژاپن
ژاپن حیوانِ سال را میبیند، نه فقط میداند. از اواخرِ آذر کارتهای سالِ نو — «نِنگاجو» — با تصویرِ حیوانِ سالِ آینده پر میشود و ادارهٔ پست همه را نگه میدارد تا صبحِ اولِ ژانویه یکجا برساند. تختههای آرزوی معبدها هم همان حیوان را دارند، و تمبر و شیرینی و بستهٔ چای هم. اگر اولِ ژانویه در ژاپن باشید، لازم نیست بپرسید امسال سالِ چیست.
نویسهها یکیاند، خوانشها نه. ژاپنی هر شاخه را با نام کهن ژاپنیاش میخواند و کرهای با هجای هانگول؛ و دو خانه هم هست که اصلاً جانورش عوض میشود.
| نویسه | ژاپنی | کرهای | چین | ژاپن | کره |
|---|---|---|---|---|---|
| 子 | ね ne | 자 ja | موش | موش | موش |
| 丑 | うし ushi | 축 chuk | گاو | گاو | گاو |
| 寅 | とら tora | 인 in | ببر | ببر | ببر |
| 卯 | う u | 묘 myo | خرگوش | خرگوش | خرگوش |
| 辰 | たつ tatsu | 진 jin | اژدها | اژدها | اژدها |
| 巳 | み mi | 사 sa | مار | مار | مار |
| 午 | うま uma | 오 o | اسب | اسب | اسب |
| 未 | ひつじ hitsuji | 미 mi | بز | گوسفند | گوسفند |
| 申 | さる saru | 신 sin | میمون | میمون | میمون |
| 酉 | とり tori | 유 yu | خروس | خروس (در ژاپن: «پرنده») | خروس |
| 戌 | いぬ inu | 술 sul | سگ | سگ | سگ |
| 亥 | い i | 해 hae | خوک | گرازِ وحشی | خوک |
نصب اپلیکیشن شیراز