شصتوچهار نقش، شصتوچهار وضع
با شش خط، شصتوچهار ترکیب بیشتر ممکن نیست — و کتابِ تغییرات دقیقاً همین شصتوچهار حالت را یکبهیک وصف کرده است. اینجا همهشان هستند، هشتتا هشتتا بر پایهٔ تریگرامِ بالا.
شمارهها به «ترتیبِ شاه ون» است؛ کهنترین چیدمانِ کتاب، که در آن هگزاگرامها دوبهدو کنارِ هم مینشینند: هر جفت یا وارونهٔ هم است یا قرینهٔ خطبهخطش. برای گرفتنِ فال به صفحهٔ انداختنِ سکهها بروید؛ این صفحه فقط برای خواندن است.
☰ آسمان در بالا 乾 · Qián
آسمان، خالصترین یانگِ باگوا: نیرویی که آغاز میکند، فرمان میدهد و نمیایستد. هرجا بیاید از اراده، ابتکار و پدر و بزرگترِ ماجرا میگوید.
آفرینش کامیابیِ بزرگ میآورد و پاداشش از راهِ پایداری میرسد. شش خطِ یانگ، بی هیچ شکافی: نیرویی خالص که آغاز میکند و تا پایان میرود.
در کشمکش، حق با توست اما محتاط باش. ایستادن در میانهٔ راه بخت میآورد و رفتن تا آخر، بدبیاری. دیدنِ آدمِ بزرگ سودمند است، اما از آبِ بزرگ مگذر.
بر دُمِ ببر پا میگذاری و ببر گازت نمیگیرد. کامیابی از همینجا میآید: از درست رفتار کردن در جای خطرناک.
آدمهای نااهل کار را پیش نمیبرند. پایداریِ خردمند به کار نمیآید. بزرگ میرود و کوچک میآید.
همراهی با مردم در فضای باز. کامیابی. گذشتن از آبِ بزرگ سودمند است و پایداریِ خردمند سود میرساند.
بیریایی، کامیابیِ والا. پایداری سود میرساند. اما اگر کسی راستِ راه نباشد، بدبیاری میبیند و رفتن به جایی سودی ندارد.
عقبنشینی، کامیابی. در کارِ کوچک، پایداری سود میرساند.
رویارویی. دختر نیرومند است؛ چنین دختری را به همسری نگیر.
☱ دریاچه در بالا 兌 · Duì
دریاچهای که آرام و گشوده است: خوشی، گفتوگو، همنشینی و دهانِ باز. لبهٔ نرمِ بالایش میگوید این نیرو با گشودگی کار میکند، نه با فشار.
پیروی، کامیابیِ والا. پایداری بخت میآورد و خطایی در کار نیست.
فزونیِ بزرگ. تیرِ سقف زیرِ بار خم شده است. رفتن به جایی سودمند است و کامیابی هست.
اثرگذاری، کامیابی. پایداری سود میرساند. گرفتنِ دختر بخت میآورد.
قاطعیت. باید در دربارِ شاه اعلام شود. راست بگو و خطر را بگو. به شهرِ خودت خبر بده، اما دست به اسلحه مبر.
گردآمدن، کامیابی. شاه به معبد میرود. دیدنِ آدمِ بزرگ سودمند است؛ قربانیِ بزرگ بخت میآورد.
تنگنا، کامیابی. پایداری. برای آدمِ بزرگ بخت میآورد و خطایی نیست. حرف میزند، اما باورش نمیکنند.
دگرگونی. تنها در روزِ خودش باورت میکنند. کامیابیِ والا و پایداریِ سودمند؛ پشیمانی از میان میرود.
شادی، کامیابی. پایداری سود میرساند.
☲ آتش در بالا 離 · Lí
آتش، که تنها با چسبیدن به چیزی میسوزد: روشنایی، آگاهی، دیدهشدن و زیبایی. میانِ تهیاش میگوید این روشنی به تکیهگاه نیاز دارد.
داراییِ بزرگ، کامیابیِ والا. آنچه داری زیاد است و همین زیادی، مسئولیت میآورد.
گاز زدن و جویدن، کامیابی میآورد. به کار بردنِ قانون سودمند است.
درآویختن. پایداری سود میرساند و کامیابی میآورد. پروردنِ گاوِ ماده بخت میآورد.
پیشرفت. امیرِ نیرومند اسبهای فراوان پیشکش میگیرد و در یک روز سه بار به حضور پذیرفته میشود.
ناسازگاری. در کارهای کوچک، بخت. در چنین وضعی از کارِ بزرگ نتیجهای بیرون نمیآید.
دیگ. بختِ والا و کامیابی. آنچه در دیگ پخته میشود، هم خوراکِ آدم است و هم پیشکشِ آسمان.
مسافر. در کارهای کوچک کامیابی. پایداریِ مسافر بخت میآورد.
پیش از تمامشدن، کامیابی. اما اگر روباهِ جوان که تقریباً از رود گذشته، دُمش را خیس کند، هیچ چیز سود نمیرساند.
☳ رعد در بالا 震 · Zhèn
رعد که ناگهان از زمین بیرون میزند: تکان، شروعِ ناگهانی، خبرِ غافلگیرکننده. یک خطِ یانگ در پایین که همهچیز را به حرکت میآورد.
شور. سودمند است که یارانی برگزینی و سپاه به راه بیندازی.
دوام، کامیابی. خطایی نیست. پایداری سود میرساند و رفتن به جایی سودمند است.
نیروی بزرگ. پایداری سود میرساند. توان هست، اما بی قاعده به کار بردنش خطاست.
رهایی. جنوب و غرب سود میرساند. اگر جایی برای رفتن نمانده، بازگشت بخت میآورد؛ و اگر کاری هست، زود انجامش بده.
تکان، کامیابی. رعد میآید و همه میترسند؛ اما پس از آن میخندند و شوخی میکنند. صدا صد فرسنگ میرود و او ملاقه و جامش را نمیاندازد.
دخترِ شوهرکرده. رفتن بدبیاری میآورد و هیچ چیز سود نمیرساند.
فراوانی، کامیابی. شاه به آن میرسد. اندوه مخور؛ مثلِ خورشیدِ نیمروز باش.
فزونیِ کوچک، کامیابی. کارهای کوچک میشود کرد، کارهای بزرگ نه. پرندهٔ در پرواز پیامی میآورد: بالا نرو، پایین بمان. بختِ بزرگ.
☴ باد در بالا 巽 · Xùn
باد و چوب: چیزی که بی سروصدا و پیوسته نفوذ میکند و ریشه میدواند. هرجا بیاید میگوید کار با فشارِ آرام پیش میرود، نه با ضربه.
نگهداشتِ کوچک کامیابی دارد. ابرهای پرپشت از سمتِ غرب میآیند، اما هنوز باران نباریده است.
شستوشو انجام شده، اما هنوز قربانی نکردهاند. صداقتی هست، سنگین و باوقار: در چنین وقتی نگاه کردن، خودش کار است.
خانواده. پایداریِ زن سود میرساند. آنچه بیرون درست کار میکند، از درونِ خانه شروع میشود.
افزودن. رفتن به جایی سودمند است و گذشتن از آبِ بزرگ نیز.
پیشرویِ آرام. دختر شوهر میکند؛ بخت. پایداری سود میرساند.
نفوذِ ملایم. در کارهای کوچک کامیابی. رفتن به جایی سودمند است و دیدنِ آدمِ بزرگ نیز.
پراکندن، کامیابی. شاه به معبد میرود. گذشتن از آبِ بزرگ سودمند است و پایداری سود میرساند.
راستیِ درونی. خوک و ماهی هم بخت میآورند. گذشتن از آبِ بزرگ سودمند است و پایداری سود میرساند.
☵ آب در بالا 坎 · Kǎn
آب در گودال: خطر، ژرفا، دشواری و کارِ سخت. اما آب راهِ عبور را هم نشان میدهد — پایین میرود، پر میکند و بعد جلو میرود.
کامیابی هست، اما از راهِ پایداری. دست به سفر مزن و کاری را دور مبر؛ بهجایش یارانی برای خودت دستوپا کن.
انتظار، اگر با اطمینان همراه باشد، روشنی و کامیابی میآورد. پایداری بخت میآورد و گذشتن از آبِ بزرگ سودمند است.
همپیمانی بخت میآورد. دوباره فال بگیر تا ببینی آیا خودت آن مرکزی را داری که دیگران گردش جمع شوند؛ آنکه دیر برسد، بدبیاری میبیند.
ورطه بر ورطه. اگر صداقت داشته باشی، دلَت راه مییابد و هر کاری که بکنی کامیاب میشود.
گرفتاری. جنوب و غرب سود میرساند و شمال و شرق نه. دیدنِ آدمِ بزرگ سودمند است و پایداری بخت میآورد.
شهر عوض میشود، اما چاه عوض نمیشود. آبش نه کم میشود نه زیاد. اگر ریسمان کوتاه باشد یا کوزه بشکند، بدبیاری است.
اندازه، کامیابی. اما اندازهٔ تلخ و سختگیرانه را نباید پایدار کرد.
پس از تمامشدن. کامیابی در کارهای کوچک. پایداری سود میرساند. آغاز بخت دارد و پایان، آشفتگی.
☶ کوه در بالا 艮 · Gèn
کوه که سرِ جایش ایستاده است: توقف، مرز، سکوت و تمرکز. خطِ یانگِ بالایش مثلِ سرپوشی است که جلوی ادامه دادن را میگیرد.
نادانی کامیابی دارد. من به دنبالِ شاگردِ ناآگاه نمیروم، او به سراغِ من میآید. بارِ اول پاسخ میدهم؛ اگر دوباره و سهباره بپرسد، دیگر پاسخی نیست.
کار بر آنچه تباه شده، کامیابیِ والا دارد. گذشتن از آبِ بزرگ سودمند است. سه روز پیش از آغاز و سه روز پس از آن را بسنج.
آراستگی کامیابی دارد، اما در کارهای کوچک. در چنین وقتی رفتن به جایی سودمند است، به شرطِ آنکه کارِ خرد باشد.
فروریختن. سودی در رفتن به جایی نیست. در چنین وقتی هر حرکتی وضع را بدتر میکند.
نگهداشتِ بزرگ. پایداری سود میرساند. اگر بیرون از خانه نان بخوری، بخت میآید. گذشتن از آبِ بزرگ سودمند است.
خوراک. پایداری بخت میآورد. به آنچه به کسی میدهی نگاه کن و ببین خودت دهانت را با چه پُر میکنی.
کاستن با صداقت، بختِ بزرگ میآورد و خطایی نیست. دو کاسهٔ کوچک هم برای پیشکش بس است.
پشتش را نگه میدارد تا دیگر تن را حس نکند. به حیاطش میرود و کسی را نمیبیند. خطایی نیست.
☷ زمین در بالا 坤 · Kūn
زمین، خالصترین یینِ باگوا: پذیرفتن، پروردن، حمل کردن و همراه شدن. هرجا بیاید از صبر، جمع و مادرِ ماجرا میگوید.
پذیرش کامیابیِ بزرگ میآورد، اما پایداریِ آن از جنسِ مادیان است نه اسبِ جنگی. اگر پیش بیفتی گم میشوی؛ اگر از پی بروی، راهنما پیدا میکنی.
سپاه پایداری میخواهد و مردی کارآزموده. اگر چنین کسی در کار باشد، بخت میآورد و خطایی پیش نمیآید.
کوچک میرود و بزرگ میآید. بخت و کامیابی. یکی از خوشیمنترین هگزاگرامهای کتاب.
فروتنی کامیابی میآورد. خردمند کار را به سرانجام میرساند. تنها هگزاگرامی که هر شش خطش خوشیمن است.
نزدیک شدن، کامیابیِ والا. پایداری بخت میآورد. اما وقتی ماهِ هشتم برسد، بدبیاری در راه است.
بازگشت، کامیابی. رفتوآمد بی زحمت انجام میشود. دوستان میآیند و خطایی نیست. در هفت روز، راه برمیگردد.
تاریک شدنِ نور. در سختی، پایداری سود میرساند. باید نورت را بپوشانی و بگذاری از بیرون دیده نشود.
بالا رفتن، کامیابیِ والا. باید آدمِ بزرگ را دید و ترسی به دل راه نداد. رفتن به سوی جنوب بخت میآورد.