بیست حرف، چهار اَیکمه، سه انداز

یک حرف و بس. «فِد» در ایرلندی هم «حرف» معنی می‌دهد هم «درخت» و همین دوگانگی، کلِ این خط است. برای پرسشِ آری و نه ساخته نشده؛ برای این ساخته شده که بدانید امروز کدام درخت بالای سرتان است.

کهن‌ترین سوگندِ ایرلندی به سه چیز قسم می‌خورد: زمینِ زیرِ پا، دریای گرداگرد و آسمانِ بالای سر — «تا وقتی آسمان نیفتد و دریا برنیاید و زمین دهان باز نکند». همین سه بوم سه خانهٔ این اندازند و چون اوگام از پایین به بالا خوانده می‌شود، از زمین شروع می‌کنید و به آسمان می‌رسید.

واژهٔ ایرلندیِ «استان» — کوئیگه — یعنی «یک‌پنجم»، چون ایرلند پنج بخش داشت نه چهار. در «برپاداشتنِ خانِ تارا» پیرمردی به نامِ فینتان می‌گوید هر سو چه چیزی را نگه می‌دارد: شمال نبرد را، شرق فراوانی را، جنوب آوا و هنر را، غرب دانش و داوری را، و میانه پادشاهی را. این انداز همان نقشه است و وقتی به کار می‌آید که ماجرا یک خطِ زمانی نیست و می‌خواهید ببینید هر سو چه می‌گوید.