آسیاب سنگی

آسیاب سنگی در فاصله هفت کیلومتری شهرستان داراب و در اصله 200 متری بنای مسجد سنگی قرار دارد. این بنا که از بناهای دوران ساسانی است، به دستور داراب شاه از سنگ یک پارچه ساخته شده است. این آسیاب نیز مانن ساختمان مسجد سنگی دارای معماری صخره‌ای است و در دل کوه حفر شده است. ساختمان آسیاب دارای تونلی است که در کنار آن مجرای خروجاب قرار گرفته و آبی که سنگ آسیاب را می چرخاند از طریق این راه آب به سمت دشت مقابل مسجد سنگی هدایت می‌شده است. در سر در ورودی تونل کتیبه‌ای بر روی سنگ به زبانفارسی نقر شده است که مربوط به زمان قاجار است. در کنار آن نیز بر روی دیوار کناری تونل نوشته دیگری به خط کوفیمربوط به زمان اتابکان فارس وجود دارد که شباهت زیادی به نوشته‌های درون مسجد سنگی دارد. در داخل تونل آسیاب خطوط دیگری مشاهه می‌شود که برخی قابل خواندن نیست و در بعضی از آنها کلماتی نظیر «الله» نگاشته شده است. در انتهای تونل، محل سنگ آسیاب قرار دارد که امروزه از اثری نیست. هم چنین انتهای تونل توسط مجرایی به دو حلقه چاه دوازده متری که بر سنگ کوه و در بالای آسیاب وجود دارد، متصل می‌شود.
این مجراامروزه بر اثر ریزش سنگ مسدود شده است قطر دهانه این دو حلقه8 چاه سه متر و عمق آن 12 متر است که جدار آن دو حلقه چاه سه متر و عمق آن 2 متر است که جدار آن با سنگ و ساروج ساخته شده است. این دو حلقه چاه توسط آبی موسوم به خیر آباد که از منطقه رودبال سر چشمه می‌گرفته پر آب می‌شده و و رشته جدول آب را به آسیاب هدایت می‌کرده است. یک رشته در بستر سنگی که حفر شده و دارای عمق زیادی است. این رشته جدول مجرای اولیه عبور آب بوده و هم زمان با بنای مسجد است. رشته دوم جدول‌ها، از سنگ و سازوج ساخته شده اند که مسیر بعدی عبور آب بوده و احتمالاً مربوط به به تعمیرات عصر اتابکان است. این جدول‌ها در تعمیرات زمان قاجارها نیز مورد استفاده قرار گرفته است. این دو جدول به یک رشته چاه‌های صخره‌ای که در بالای بنا وجود دارند، متصل می‌شوند مجموع آن چاه‌ها که سیستمی نظیر قنات دارد. هفت حلقه می‌باشد که در بستر سنگی کوه حفر شده اند. آب این جدول‌ها تا فاصله 80 کیلومتری جریان می‌بافته. این آسیاب در دوران اتابکان فارس هم زمان با تغییر بنای آتشکده بستگی به مسجد و در زمان قاجار و توسط قوام الملک تعمیر شده است.
سنگ نوشته‌ای از دوره قاجار بر سر دو تونل ورودی آسیبب نقر شده است. نگاشته‌های این سنگ نبشته که نسبتاً خواناست به شرح زیر است :

#تاریخی