محلههای شیراز
وزیرآباد در گذشته روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان شیراز در استان فارس بوده که مدتهاست با نام شهرک وزیرآباد جزو منطقه ۷ شهرداری شیراز شده و یکی از انشعابات بزرگراه خلیج فارس به شمار میرود. این روستا در دهستان قرهباغ قرار داشت و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲٬۹۷۷ نفر در قالب ۶۵۳ خانوار بوده است. وزیرآباد در جنوب شرق شیراز و در نزدیکی میدان ترهبار و بلوار ولایت واقع شده است؛ بلواری که از محلههای دودمان، وزیرآباد، گل سرخ، سهلآباد، شهرک جوادالائمه و شهروزشهر عبور میکند. جنوب منطقه ۷ شهرداری را وزیرآباد و کفترک تشکیل میدهند. این شهرک از محدودههای کمبرخوردار شیراز به شمار میرود و کمبود امکانات آموزشی و رفاهی از چالشهای آن عنوان شده است. امامزاده سید ابوطالب در این محله و در محدوده بلوار ولایت واقع شده است.
۱۱۲هفتتنان نام باغموزهای تاریخی و محدودهای در شمال شرقی شهر شیراز در استان فارس است که در انتهای بلوار هفتتنان، شمال آرامگاه حافظ و روبهروی چهل مقام واقع شده و در دو کیلومتری دروازه قرآن قرار دارد. نام این باغ از وجود آرامگاه هفت عارف در آن گرفته شده؛ عارفانی که گمنام بودند و کریمخان زند بر مزارشان سنگهای بزرگ بدون کتیبه نهاد تا در گذر تاریخ فراموش نشوند. قدمت باغ به سدههای پیش از زندیه بازمیگردد و عمارت آن یادگاری از دوران کریمخان زند با زیربنایی حدود ۹۹۸ مترمربع است. در طاقچههای بالایی تالار این عمارت پنج مجلس نقاشی روی گچ وجود دارد که از شاهکارهای نقاشی دوران زندیه به شمار میروند؛ این مجالس شامل درویشی با تبرزین و کشکول، نقش موسی در حال شبانی، منظره شیخ صنعان و دختر ترسا، نقش ابراهیم و نقش درویش جوان است که در سالهای ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ به دست محمدباقر جهانمیری مرمت شدند. این مجموعه امروزه با نام موزه سنگ هفتتنان شناخته میشود.
۴۵نیایش یکی از محلههای شهر شیراز در استان فارس است که در شمال غربی این شهر و در امتداد بلوار شهید چمران واقع شده است. محور اصلی این محله، بلوار نیایش است که از سمت جنوب به بزرگراه کوهسار مهدی و خیابان دانشآموز منتهی میشود و از سمت شمال به خیابان محمودیه میرسد؛ از سمت غرب نیز با بلوار شاهد و بلوار چمران ارتباط دارد و در مجاورت پردیس ارم و قصرالدشت قرار گرفته است. بلوار شهید چمران که همانند کمربندی شمال غرب شیراز عمل میکند، در امتداد خود محلههای کهن ابیوردی، چوگیا، نیایش و محمودیه را دربر میگیرد. ایستگاه متروی شاهد که چهارمین ایستگاه خط ۱ متروی شیراز است، در ابتدای بلوار شاهد و ضلع جنوبی رودخانه خشک واقع در بلوار چمران قرار دارد. موقعیت مکانی نیایش و دسترسی آسان آن به مراکز تجاری، فرهنگی و آموزشی، جایگاه راهبردی به این محدوده بخشیده است.
۴۱نصرآباد در گذشته روستایی در قسمت شرقی شهر شیراز در استان فارس بوده که هماکنون با نام شهرک نصرآباد جزو شهرداری منطقه ۷ شیراز و یکی از انشعابات بلوار ابونصر (نصر شرقی) است. این محدوده پیشتر در دهستان کفترک قرار داشت و از سال ۱۳۸۱ به حوزه شهری منطقه ۷ ملحق شد. بر پایه سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت آن در سال ۱۳۸۵ برابر ۴٬۲۹۳ نفر در قالب ۱٬۰۶۱ خانوار و در سال ۱۳۹۵ برابر ۲۴٬۲۹۲ نفر در قالب ۵٬۱۱۲ خانوار گزارش شده است. در تقسیمات شهری، این محله با نام مشترک «دستخضر-نصرآباد» شناخته میشود. تفرجگاه دست خضر در فاصله ده کیلومتری شرق شیراز و در انتهای جاده کفترک، پس از عبور از نصرآباد قرار دارد؛ دشتی سرسبز با چشمه سارو، آبوهوای مطبوع و بقعهای موسوم به قدمگاه خضر نبی که گردشگران بسیاری را جذب میکند.
۸۳میدان ولیعصر یکی از میدانهای اصلی شهر شیراز در استان فارس است که نام پیشین آن میدان ولیعهد بوده است. این میدان از شرق به بلوار مدرس و از غرب به بلوار کریمخان زند و خیابان تختی (شهناز سابق) ختم میشود. پل کابلی ولیعصر، بزرگترین و طویلترین پل کابلی ایران و نخستین پل کابلی تکپایلون کشور، از روی این میدان میگذرد و بلوار زینبیه را از جنوب به بلوار سلمان فارسی (پیرنیا) از شمال متصل میکند. این پل در سال ۱۳۹۶ افتتاح شد و طول آن با احتساب باندهای رفت و برگشت بیش از ۲٬۰۶۰ متر است که بر روی ۵۲ پایه سوار شده و ارتفاع پایلون اصلی آن ۶۳ متر است. در جریان ساخت این پل در مرداد ۱۳۹۳ بخشی از سازه ناتمام آن فرو ریخت. ایستگاه متروی میدان ولیعصر با زیربنای ۶٬۳۸۷ مترمربع و عمق ۱۳٫۶ متر، پایانه اتوبوسرانی ولیعصر، بیمارستان شهید بهشتی و پارک ولیعصر از مکانهای مجاور این میدان هستند.
۶۰میدان نمازی یکی از میدانهای شهر شیراز در استان فارس است که در محله ملاصدرا و در محدوده خیابان زند و خیابان خبرنگار واقع شده و نام خود را از بیمارستان نمازی گرفته است. بیمارستان نمازی یک مرکز عمومی، آموزشی، تخصصی و فوقتخصصی و از مراکز آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و موقوفه محمد نمازی است. ساخت بنای این بیمارستان به همت محمد نمازی در سال ۱۳۳۱ آغاز شد و در سال ۱۳۳۴ به بهرهبرداری رسید؛ در باغی به مساحت ۲۵ هکتار با زیربنای ۷۵۰۰ مترمربع و ۳۰۰ تخت احداث شد و در آن زمان مجهزترین بیمارستان خاورمیانه محسوب میشد. توسعه بیمارستان در سالهای بعد ادامه یافت و در سال ۱۳۶۷ شمار تختهای آن به بیش از ۶۰۰ رسید. نمازی همچنین برای دسترسی سریع به پزشکان معالج، ۲۲ ویلا و چند آپارتمان مسکونی در بخشی از باغ احداث کرد. خیابان پیروزی که نام پیشین آن خیابان نمازی بود، در نزدیکی این محدوده و در چهارراه نمازی قرار دارد.
۳۹محله میدان شاه یکی از محلههای تاریخی شیراز قدیم در استان فارس است که در بخش مرکزی این شهر واقع بوده و از شمال به محله درب شاهزاده محدود میشد. نام این محله از میدان بزرگی گرفته شده که کریمخان زند در زمان فرمانروایی خود بر شیراز و در قسمت شمال خارج از شهر احداث کرد؛ میدانی موسوم به میدان کریمخانی که به مرور تخریب شد. از بناهای شاخص این محله میتوان به مسجد سپهسالار، کنیسه یهودیان و مسجد آقااحمد اشاره کرد. در تقسیمبندی سنتی محلات شیراز به دو دسته حیدری و نعمتی، میدان شاه به همراه محلههای اسحاق بیگ، درب شاهزاده، بالا کفت و بازار مرغ از محلات حیدریخانه به شمار میرفت. چهارراه مشیر امروزی، نام پیشیناش میدان شاه بوده است.
۴۶میدان دانشجو که پیشتر میدان علم نامیده میشد و در گفتار محلی فلکه دانشجو نیز خوانده میشود، یکی از میدانهای شمال شهر شیراز در استان فارس است که در محله ابیوردی و در تقاطع بلوار دانشجو و بلوار شهید چمران واقع شده است. بر پایه روایات محلی، نام پیشین این میدان از اسدالله علم گرفته شده بود که در سال ۱۳۴۲ به ریاست دانشگاه شیراز رسید؛ پس از انتصاب او، شهرداری تصمیم گرفت خیابانی درخور دانشگاه بسازد و بلوار دانشجو و میدان علم را که تا پیش از آن کوچک بود بازسازی و زیباسازی کرد. پیش از ساخت این میدان، نام این محل «آسیاب سهقلو» یا «آسیاب سهتایی» بود؛ سه آسیاب آبی که در کوه کنار ده بلوردی قرار داشتند و آرد شیراز را تأمین میکردند. بلوار شهید چمران که کمربندی شمال غرب شیراز است، پل معالیآباد را به تقاطع غیرهمسطح دانشجو (فلکه علم) متصل میکند.
۵۵میدان امام حسین که در گفتار مردم شیراز با نام فلکه ستاد نیز شناخته میشود، یکی از میدانهای مهم و پرتردد شهر شیراز در استان فارس است. این میدان از شرق و غرب به بلوار کریمخان زند، از شمال به بلوار آزادی و از جنوب به خیابان انقلاب اسلامی مرتبط است و در محدوده مرکزی شهر قرار دارد. خیابان انقلاب اسلامی که نام پیشین آن مشیر فاطمی و نادر بوده، از این میدان آغاز میشود و تا میدان بسیج امتداد مییابد. دو خط متروی شیراز، خط یک و خط دو، از زیر این میدان عبور میکنند و ایستگاه متروی امام حسین مشترک میان این دو خط است. محله امام حسین که نام خود را از این میدان گرفته، با محلههای گلکوب، لاله و لشکری همجواری دارد.
۳۶میدان الله که با نام میدان گل سرخ نیز شناخته میشود، یکی از میدانهای شهر شیراز در استان فارس است که در محدوده شرقی این شهر واقع شده است. این میدان در تقاطع بلوار مدرس، بلوار خلیج فارس، بلوار شیرودی و بلوار دکتر شاهچراغی قرار گرفته و فرودگاه بینالمللی شهید دستغیب شیراز در نزدیکی آن واقع شده است. بلوار مدرس که یکی از بلوارهای اصلی شرق شیراز است، پس از گذشتن از پایگاه هوایی شهید دوران در این میدان و ابتدای ورودی فرودگاه پایان مییابد. خط ۱ متروی شیراز که با نام مسیر احسان-فلکه گل سرخ شناخته میشود، در این میدان به پایان میرسد. مجتمع قضایی واقع در میدان الله از مراکز شاخص این محدوده به شمار میرود و بلوار شیرودی نیز از همین میدان آغاز میشود.
۳۷بلوار میثم یکی از معابر شهر شیراز در استان فارس است که در منطقه ۴ شهرداری واقع شده و به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم میشود. نام پیشین این بلوار «پشم شیشه» بوده است. بلوار میثم از محلههای شهرک مخابرات و جنت-ترمینال باربری عبور میکند و به معابر مهمی چون خیابان سروش شرقی، پل شهدای کشن و بزرگراه امام خمینی (کمربندی) متصل است. خیابان میثم شمالی از حدود شرقی محله جانبازان و خیابان میثم جنوبی از حدود شرقی محله احمدآباد به شمار میرود. دوربرگردان میثم در کمربندی شیراز از پروژههای عمرانی این محدوده است که ساخت آن با نقدهایی همراه بوده؛ منتقدان معتقدند احداث یک پل روگذر مستقیم برای اتصال بلوار میثم شمالی به آن سوی کمربندی، هزینه کمتری داشت و دسترسی شهرکهای اطراف را اساسیتر بهبود میبخشید.
۳۵میانرود یکی از محلههای شهر شیراز در استان فارس است که در محدوده جنوبی این شهر و در منطقه ۹ شهرداری واقع شده است. این محله از شمال با بلوار فرزانگان، بلوار طلاییه و بلوار نارنج، از شرق با بلوار خرمشهر و از جنوب با خیابان خرمشهر محدود میشود و با محلههای عادلآباد، شهرک مهدیآباد، رضوان، شهرک مدرس، بهارستان، شهرک حجتآباد، شهرک برق، فرزانگان و شهرک دارایی همجواری دارد. میانرود که روزگاری آبادی کوچک و کمتر شناختهشدهای بود، امروزه به منطقهای وسیع با چندین شهرک تبدیل شده که بهطور کامل به شهر شیراز پیوسته و از حالت روستایی خارج شده است. مساجد، کلانتری، درمانگاهها، مدارس، جایگاههای سوخت، مرکز فوریتهای پزشکی، اماکن ورزشی و پارکهای متعدد از امکانات آن به شمار میروند. بوستان خانواده، بوستان بهارستان، بوستان طراوت، پارک شقایق، بوستان اقاقیا و یکشنبهبازار از اماکن شاخص این محله هستند.
۱۵۵معدل نام یکی از خیابانهای شهر شیراز در استان فارس است که در محدوده مرکزی این شهر و در منطقه ۱ شهرداری واقع شده و به دو بخش شرقی و غربی تقسیم میشود. این خیابان در نزدیکی خیابان ملاصدرا، بیستمتری سینما سعدی و خیابان مشیر فاطمی قرار دارد و از محله آرام و محدوده سینما سعدی عبور میکند. اداره کل آموزش و پرورش استان فارس در این خیابان واقع شده و خانه معلم شیراز نیز در معدل شرقی و روبهروی دبیرستان شبانهروزی شهید بهشتی عشایر قرار دارد. تقاطع خیابان معدل با بیستمتری سینما سعدی از نقاط شناختهشده این محدوده است و ساختمانهای پزشکان و مطبهای تخصصی متعددی در آن فعالیت دارند. کتابفروشیها و مراکز فروش لوازمالتحریر نیز از کسبوکارهای شاخص این خیابان به شمار میروند.
۴۵معالیآباد یکی از محلههای شناختهشده و مرفه شهر شیراز در استان فارس است که در شمال غرب این شهر و در منطقه ۶ شهرداری واقع شده است. محور اصلی این محله، بلوار دکتر شریعتی است که با نام بلوار معالیآباد نیز شناخته میشود. راههای دسترسی به آن از سمت شمال شرق به بلوار میرزای شیرازی، از سمت شرق به بلوار چمران، از سمت جنوب به بلوار میرزا کوچک خان و از سمت غرب به کوی وحدت و فرهنگشهر منتهی میشود. این محله از نظر ناحیهای جزو ناحیه ۱ منطقه ۶ محسوب میشود و با محلههای گلدشت معالیآباد، فرهنگشهر، تاچارا، دوستان و کوی وحدت همجواری دارد. ایستگاه متروی معالیآباد در ابتدای بلوار دکتر شریعتی و در میدان احسان از خط ۱ متروی شیراز قرار دارد و ایستگاههای دیگری نیز در این خیابان واقع شدهاند. مراکز خرید متعدد، رستورانها، کافهها و مراکز درمانی از ویژگیهای شاخص این محله به شمار میروند.
۶۳مسلم یکی از محلههای شهر شیراز در استان فارس است که در محدوده جنوب شرقی این شهر و در منطقه ۵ شهرداری واقع شده است. این محله از شرق با بلوار نواب صفوی محدود میشود و در تقسیمات شهری با نام مشترک «مسلم-بنیهاشمی» شناخته میشود. خیابان مسلم بن عقیل که نام محله از آن گرفته شده، از محلههای مسلم-بنیهاشمی و نواب صفوی عبور میکند و در نزدیکی بلوار احمدی جنوبی قرار گرفته است؛ در اطراف آن ده ایستگاه اتوبوس واقع شده است. خیابان سجاد نیز از دیگر معابر این محدوده است که از محلههای مسلم-بنیهاشمی و نواب صفوی میگذرد و در نزدیکی بلوار ابوذر غفاری قرار دارد. محله مسلم با محلههای شیخ علی چوپان، دارالرحمه، لشکری، صاحبالزمان و نواب صفوی همجواری دارد و کنارگذر رحمت از محورهای عبوری آن به شمار میرود.
۶۶